- أمّا المَخدُومَةُ - قوه مخدومه فَتَنقَسِمُ الى ما يَتَصَرَّفُ في الغِذاءَ لِبَقاءِ الشَّخصِ ، و هى الغاذيَةُ و النَّاميَةُ . و الى ما يَتَصَرَّفُ في الغِذاءَ لِبَقاءِ النَّوعِ ، و هى المُوَلِّدَةُ و المُصَوِّرَةُ . قوه مخدومه خود به چهار قوه " غاذيه " ، " ناميه " ، " مولّده " ، و " مصوره " تقسيم مىشود كه از ميان آنها دو نيروى نخست براى ادامه حيات آدمى و دو ديگر براى بقاى نسل در غذا تصرف مىكنند . - أمّا الغاذيَةُ ، فهى الّتى تُحيلُ الغِذاءَ الى مُشابَهَةِ المُغتَذى لِيُخلِفَ بَدَلَ ما يَتَحَلَّلُ منه « 1 » . - غاذيه قوه‌اى است كه غذا را شبيه مغتذى مىكند تا جايگزين آنچه از دست رفته شود . « 2 » - و أمّا النَّاميَةُ ، فهى الّتى تَزيدُ في أقطارِ الجِسمِ علي التَّناسُبِ الطَّبيعىِّ لِيَبلُغَ عَلي « 3 » تَمامِ النَّشوِ . - ناميه قوه‌اى است كه رشد هماهنگ و طبيعى ابعاد بدن آدمى را ممكن مىسازد تا زمانى كه جسم به نهايت رشد خود برسد .

--> ( 1 ) . ب : ( منه ) ساقطة . ( 2 ) . بحث در باب اينكه چرا غذا بايد شبيه مغتذى شود از حوصله اين دفتر بيرون است . تنها ، براى كامل شدن بحث ، اين سخن از حكيم عقيلي از كتاب مخزن الادويه نقل مىشود : « و طبيعت مدبره بدن ناچار است در استحاله نبات تا آن را شبيه به مغتذي نمايد از هفت قسم فعل ، از تحليل و استحاله و تفريق و عقد و تشبيه و تغذيه و ادخال . در حيوانات به اقل اين افعال مدعا حاصل است ؛ مثلا در شير آنها پنج فعل كافي است كه تفريق و تغذيه آن هضم و تمييز است و تعقيد و تشبيه و ادخال باشد . و در بيضه طيور سه فعل كافي است كه تحليل و استحاله و تمييز باشد . و در لحوم دو فعل كه تشبيه و ادخال باشد كافي است » . ( 3 ) . ب : ( علي ) ساقطة .